Jak radzić sobie z trudnymi zachowaniami u dzieci?

Każdy z nas zadaje sobie pytanie: „Jak radzić sobie z trudnymi zachowaniami u dzieci?"Oto artykuł przybliżający problematykę trudnych zachowań dzieci i formy przeciwdziałania tym zachowaniom.
„Sama kara nigdy nie zmieni złego charakteru w dobry, nie zapewni także dobrego zachowania, nawet na krótką metę”. Właściwa dyscyplina powinna być oparta na wzajemnej miłości i poszanowaniu. Trzeba ją wzmacniać u dzieci nauką, zdecydowaniem, przypominaniem. „Kara jest tylko jedną z form przypominania, szczególnie gwałtowną i stosowaną w wyjątkowych okolicznościach”.

(Dr. Spock)

 
1. Zmiana reagowania osoby dorosłej (rodzica, opiekuna):
  • zwracanie uwagi na pozytywne zachowania dziecka oraz wzmacnianie tych zachowań;
  • ignorowanie złego zachowania lub zwracanie na nie jak najmniejszej uwagi.
2. Wzmacnianie pozytywnych zachowań:
Dzieci uczą się najszybciej, kiedy dostają jasne, proste polecenia i są chwalone za to, że je wypełniają.
  • chwalenie dziecka za każdym razem, gdy na to zasłuży;
  • precyzyjna informacja o tym, za jakie konkretne zachowanie dziecko jest chwalone, np. „Beatko, zrobiłaś to, o co cię prosiłam. Jestem z ciebie bardzo zadowolona";
  • jeśli zachowanie powtarza się wielokrotnie pochwale może towarzyszyć jeszcze inna drobna nagroda;
  • jeśli nie ma żadnych pozytywnych zachowań należy znaleźć codziennie trzy powody, aby pochwalić dziecko.
3. Wzbogacanie wiedzy o nagrodach:
Doświadczenie uczy, że nagrody społeczne są ważniejsze niż rzeczy. Należą do nich np.:
  • uwaga,
  • uśmiech,
  • chwalenie dziecka za konkretne zachowanie,
  • zachęta,
  • pozytywne oceny „bardzo dobrze”, „wspaniale”.
Nagrody konkretne to zdarzenia i rzeczy, np.:
  • książeczki, komiksy,
  • słodycze, ciastka,
  • wycieczki,
  • mazaki, znaczki, drobne monety,
  • lody,
  • małe zabawki.
O czym trzeba pamiętać stosując nagrody?
  • należy dostosować nagrody do upodobań dziecka;
  • nagradzać natychmiast po wystąpieniu zachowania, które chcemy wzmocnić;
  • włączyć dzieci do oceny ich postępów - daje to dziecku poczucie, że może samo kontrolować swoje zachowanie i zachęca je do samokontroli.
4. Ignorowanie złego zachowania lub zwracanie na nie jak najmniejszej uwagi:
  • Nie zwracanie uwagi na złe zachowanie tak długo jak długo jest to możliwe.
  • Pozostawianie dziecka bez publiczności wtedy gdy krzyczy, ma napady złości.
  • Pokazanie dziecku, że traktujemy serio, to co mówimy np. można stanąć obok dziecka i powtórzyć polecenie - głośno, ale bez krzyku i zdecydowanie.
  • Dbanie o zgodność przekazu werbalnego i niewerbalnego (to co mówisz musi się równać to co robisz).
  • Chwalenie, natychmiast po zaprzestaniu złego zachowania.
  • Odesłanie - metoda ignorowania trudnych zachowań dzieci: jedną z najcenniejszych nagród jest dla dzieci uwaga, jaką na nich skupiamy. Podobnie jedną z najbardziej skutecznych kar jest chwilowe nie zwracanie uwagi na dziecko. Odesłanie to umieszczenie dziecka w bezpiecznym, ale nudnym miejscu: w kącie pokoju, na korytarzu albo w innym miejscu, gdzie nikt nie zwraca na nie uwagi. Odesłanie powinno trwać 4 minuty.
    Zasady:
    1. Dziecko musi być uprzedzone o tym, co i dlaczego zamierzamy zrobić - tłumaczymy dziecku jeden raz.
    2. Jeśli nie przestaje np. krzyczeć - odsyłamy je. Postępujemy łagodnie lecz stanowczo.
    3. Dziecko musi być poinformowane, że nie może wrócić do pozostałych członków rodziny dopóki nie usłyszysz, że minęły 4 minuty i dopóki nie przestanie krzyczeć.
    4. Osoba, która odesłała dziecko, powinna je przyprowadzić z powrotem po 4 minutach.
    5. Jeżeli dziecko po powrocie znowu zaczyna być niegrzeczne i uciążliwe należy je od razu odesłać na kolejne 4 minuty. Jeśli zdecydujemy się stosować tę procedurę, trzeba to robić zawsze, gdy dane zachowanie się pojawi.
  • Nie należy dyskutować z dzieckiem w trakcie stosowania procedury.
  • Nie wolno odsyłać dziecka do miejsca, które wzbudza w nim lęk.
  • Nie należy się zniechęcać, jeżeli sytuacja ulegnie pogorszeniu, zanim cokolwiek zmieni się na lepsze.
5. Wzbogacanie wiedzy o karach:
Kary społeczne to m.in.:
  • okazanie niezadowolenia
  • krytyka
  • odizolowanie dziecka
  • podniesiony głos
  • ignorowanie.
Kary konkretne to np.:
  • pozbawienie możliwości wykonywania jakiejś czynności (np. oglądania TV, określonej zabawy)
O czym trzeba pamiętać stosując kary?
Bardzo ważne jest, aby dziecko zrozumiało, że kara jest reakcją na konkretne zachowanie. Krytyka musi dotyczyć zachowania a nie osoby np. Nie lubią, kiedy jesteś nieposłuszny.
6. Skutki nadmiernego karania i bicia dzieci:
  • Lęk przed osobą wymierzającą kary - unikanie kontaktu.
  • Niechęć do osoby wymierzającej kary.
  • Ślepe posłuszeństwo zamiast zrozumienia i akceptacji zasad etycznych.
  • Zły przykład.
  • Unikanie kary przez kłamstwa, składanie fałszywych obietnic.

KARY NALEŻY STOSOWAĆ OSTROŻNIE I Z UMIAREM.

7. Nagradzać czy karać?
Badania dowodzą, że dzieci reagują lepiej na nagrody. Wydają się być szczęśliwsze, kiedy słyszą jasne polecenia i pochwały za ich wykonywanie. Powinniśmy więc starać się „przyłapywać" dzieci na dobrym zachowaniu.
Jak unikać kłopotów?
  • Obowiązujące zasady muszą być jasne i konsekwentnie egzekwowane
  • Rodzice i opiekunowie muszą uczyć dziecko takich samych zasad
  • Rodzice muszą się wzajemnie wspierać w egzekwowaniu wymagań tak, by dziecko nie wykorzystywało ich rozbieżnych stanowisk
  • Komunikaty rodziców muszą być przekazywane stanowczo
  • Należy skupić uwagę dziecka na tym, co się do niego mówi.